Genealogia, badania pokoleń, genezy pochodzenia czy pochodzenie rodziny zajmuje się genezą i stosunkami pokrewieństw ludzkich.

Z rozkwitem nauki historii, połowa 19. stulecia wznosiła się na badaniach naukowych pochodzenia osobowego i tworzona była na uniwersytetach.

Znaczenie genealogii

Już we wczesnym średniowieczu pochodzenie i urodzenie było ważne i nie wskazywało wyłącznie na przynależność danej osoby do określonej rodziny, ale także jej stosunek do panowania i wpływów feudalnych oraz prawa spadkowego.

Człowiek, jako część łańcucha pokolenia, stał w kolejności przodków i potomków równolegle do oddziaływania płci i prac fizycznych w ramach ówczesnych zdarzeń.

Drzewa genealogiczne są najważniejszą formą przedstawienia badań genealogicznych.Genealogia jest zatem nauka pomocniczą w odkrywaniu historycznych związków.

Ponadto w ocenie danych genealogicznych znajduje się występowanie i pochodzenie rodzin, zmiany własności, dziedziczenie czy wymiana zawodowa lub przy zmianach stosunków urodzeń i stanu, względnie klasy czy warstwy społecznej, jak i korzystnej dynastycznej polityki małżeńskiej i dyplomacji rodzinnej.

Empirycznie rzecz biorąc genealogia jest ważnym środkiem pomocniczym w identyfikacji danych takich jak częstotliwość urodzeń, wiek zawierania małżeństw, oczekiwania życiowe, długość generacji (choroby dziedziczne) dziedziczność cech urody i duchowych właściwości.

Genealogia jak historyczna nauka pomocnicza

W połączeniu z badaniami nad nazwiskami odszukuje ona pochodzenie, rozprzestrzenienie i znaczenie nazwisk rodzinnych

W związku z tym badania te połączone z innymi metodami naukowymi, które umożliwiają przedstawienie bardziej szczegółowego obrazu własnej historii rodziny. Odnajduje się ona w połączeniu z historyczną geografią i demografią, heraldyką (nauką o herbach), ojczyzną jak i polityką, historią społeczną, ale także-w obecnych czasach- genetyką.

Źródła dla genealogów

Źródłem do pracy genealogów są przede wszystkim księgi kościelne, które powstają od czasów reformacji, jednakże dopiero po Wojnie Trzydziestoletniej, a w zasadzie od 18. stulecia nieustannie są do tego wykorzystywane. Księgi Kościelne służą jako rejestr urodzeń, chrztów, zgonów jak i dni pochówku danej wspólnoty. Są one regularnie sprawdzane przez wizytatorów, przedstawia bowiem ważne wydarzenia (chrzty, zawieranie małżeństwa, pogrzeby), które było ważnym źródłem dochodów dla każdego księdza.

Innymi źródłami są księgi miejskie, uniwersytety, testamenty, akty zgonów. Przy tym powinno się uważać, gdzie znajdowane są jakie rodzaje źródeł. Archiwum kościelne rzadko posiada np.dyplomy uniwersyteckie itd.

W obecnych czasach możliwe jest również uzyskanie listy pasażerów ze statków migracyjnych lub także przeglądanie listy podatników i książek adresowych.

Ważne jest najpierw zadać sobie pytanie, jakie źródła istnieją i jak lub gdzie można je otrzymać lub obejrzeć. Może przy tym pomóc rodzinne nazwisko, jeżeli jest rzadkie lub ma oryginalną pisownie. Rozprzestrzenienie nazwiska może być również dobrym początkiem odkrycia źródła poszukiwań.